Op donderdag 7 juni 2018 was een speciale studiereis naar Culturele Hoofdstad van Europa Leeuwarden 2018. Het centrale thema van het culturele hoofdstad programma is het belang van een ‘iepen Mienskip’ – een ‘open gemeenschap’ – en hoe kunst daar duurzaam aan kan bijdragen.

Duurzame inzet van kunst bij een maatschappelijk vraagstuk vereist samenwerking van bestuurders, maatschappelijke en culturele partners. Maar hoe voer je een ‘goed gesprek’ over ‘kunst als vliegwiel voor verandering’ vanuit een sociaal, bestuurlijk en artistiek perspectief? Dat was het thema van deze learning journey naar Leeuwarden.

De reis op donderdag 7 juni bestond uit de volgende onderdelen:

  • Kennismaking met elkaar en het thema tijdens de treinreis van Utrecht naar Leeuwarden
  • Excursie langs projecten vanuit de culturele hoofdstad Leeuwarden en het Europese project Tandem
  • Symposium Community Arts Dialogen over het belang van kunst als vliegwiel voor maatschappelijke verandering

We maakten de reis met een gezelschap van 25 makers, denkers en beslissers zowel uit het sociale als culturele domein namens enkele Brabantse gemeenten. Het doel was dat deze lokale stakeholders elkaar beter leerden verstaan en daardoor makkelijker samen tot een strategie komen.  

Hieronder een kort verslag van de opgedane inzichten tijdens de studiereis.

Hoe voer je een goed gesprek en zorg je dat je elkaar beter verstaat?

Veel afstemming en informatie-uitwisseling in trajecten rond maatschappelijke vraagstukken zoals armoede vinden vaak plaats tijdens vergaderingen en inspraakavonden of door middel van enquêtes. Door de verschillende perspectieven, belangen en taal vinden we elkaar vaak maar moeizaam en is er veel weerstand. Hoe kan dat beter?

Vragen stellen

Wie heb je tegenover je? Het helpt om de ander persoonlijk te leren kennen. Wat zijn de drijfveren van je gespreksgenoot? Het beste werkt het om in het gesprek niet te vertellen (zenden) maar juist de ander te bevragen. Je toont interesse en leert op een actievere manier de ander kennen. Je ontdekt mogelijk gemeenschappelijkheid, krijgt respect voor de ander. Juist bij gepolariseerde standpunten blijkt uit onderzoek dat begrip alleen ontstaat als er gemeenschappelijkheid gevoeld wordt.

Tip: boek Ruben Mersch, Waarom iedereen altijd gelijk heeft

Die gemeenschappelijkheid is tijdens de reis ook gecreëerd door met een gezamenlijke vraag te starten (die we verwoorden in de trein op weg naar Leeuwarden) en samen deze dag te ervaren vanuit die bril.

Gezamenlijk startpunt

Tijdens het symposium werd geconcludeerd dat er vaker sprake moet zijn van een procesbenadering in plaats van productbenadering. Een gezamenlijk startpunt met een scherpe vraag en een helder doel is belangrijker dan van te voren bepalen wat het eindpunt of eindproduct is. Marleen van der Haar (het Pon) presenteerde een instrument om de dialoog met bewoners en stakeholders aan de gaan en de vraag scherp te krijgen: De Veerkrachtdialoog.

Nathalie Beekman liet aan de hand van voorbeelden zien je hoe als kunstenaar in een project kan vertrekken vanuit een wens van de bewoner en deze kan versterken met verbeeldingskracht.

Overwinnen van weerstand

In community art moet er vaak weerstand worden overwonnen bij stakeholders maar ook bewoners. Tijdens het symposium werd geïllustreerd hoe je klein kunt beginnen en door te laten zien wat je doet zonder te pushen steeds meer mensen mee krijgt. Toch zullen er altijd individuen of partijen zijn die om welke reden dan ook niet kunnen of willen meedoen. Accepteer, respecteer en omarm óók hen. Eerder op de dag zagen we hoe het project Bouwen op de Hoeve door een artistieke interventie denkruimte en speelruimte creëerde en daarmee weerstand overwon bij de gemeente. Door gemeentelijke bouwrestricties mogen er in De Hoeve geen huizen gebouwd worden en dat leidt bij inwoners tot zorgen over de leefbaarheid in het dorp. Dans en theatermaker Willy van Assen bracht deze zorgen onder de aandacht door samen met bewoners te bouwen aan een groot bouwwerk dat symbool staat voor de wens van het dorp om te bouwen. Hierdoor zijn bewoners in gesprek geraakt met de gemeente en er wordt nu samen gekeken naar andere mogelijkheden zoals woningruil of flexibele woonvormen.

Alle projecten die wij bezochten en overige projecten uit de reis vind je hier.

Lees hier het verslag van het symposium Dwarskijkers en download rechts op deze pagina alle presentaties.

 

Reacties
Doe mee aan de discussie! Login of registreer om reacties te kunnen plaatsen.